Gia Phả Ký
GIA PHẢ KÝ (PHẢ KÝ)
1. Gia phả họ Mai ta đã đôi ba lần sửa soạn lại. Lần gần đây nhất là ngày 01 tháng 8 năm Bính Dần (7-9-1926). Ghi chép trong gia phả hoàn toàn bằng chữ Nho, trong đó có nhiều chữ khó và nghĩa thâm thúy. Qua nghiên cứu và tìm hiểu các bậc có trình độ nho cao hơn, trao đổi và góp ý. Nay soạn lại dịch sang quốc ngữ để dễ đọc, dễ hiểu. bắt đầu soạn dịch là ngày 26-10-1987 và hoàn thành ngày 15-11-1987.
2. Vì sao mà làm Gia Phả?
Lo thế thứ trước sau mất truyền mà làm vậy. Nhà có phả cũng như nước có sử. Sử không chép không sửa soạn thì không biết thời đại nào là lúc thịnh lúc suy, lúc giầu sang lúc khổ đồi bại.
Phả không lập không sửa soạn thì không biết được Tổ tiên huyết thuộc. Dòng dõi Người trước sinh ra người sau.
Sử và phả không khác gì, không sửa soạn không ghi chép, thì đời sinh đẻ ra trước không biết được đời sinh ra sau. Đời người nay mới sinh không biết được Người Đời Xưa ai sinh ra mình. Cha ông sinh ra bố, bố hẳn sinh con, con sinh cháu không ghi chép, không truyền cho con hẳn là không biết ai là anh ai là em.
3. Họ Mai ta ở làng Bái Nại khoảng từ đời nhà Lê, là một họ lớn đông nhân khẩu kể đã ngàn năm đến nay.
Đời nào cũng có Người làm công việc. Trong họ nói chung đương lúc tuổi xuân đa số đều được học hành hoặc ít hoặc nhiều, cũng có ông thi cử ngày xưa đỗ nhất nhị tam trường, cũng có ông là sinh đồ đời nhà Lê. Có ông làm thông lại huyện Cẩm Thủy. Về võ có ông làm đến suất đội (chỉ huy cao cấp) ở nông thôn. Có ông làm đến Tổng trưởng xã trưởng hào lý hương chức trong làng.
Chức vụ dù to dù nhỏ tất cả đều liêm khiết, nhiều ông thi cử không đậu về mở trường dạy học là ông đồ Nho.
Làm việc bằng trách nhiệm và nghị lực, không chạy chọt, không siểm nịnh. Không tham nhũng của dân để xây dựng nhà mình. Gia tài cơ nghiệp phần nhiều là của ông cha để lại và sức lao động của bản thân gia đình.
Cho nên vật đổi sao giời lúc tuổi xanh cho đến lúc bạc đầu đều được dân tin dân phục. Với những phẩm chất cao đẹp của Tổ tiên để lại chúng ta là con cháu giòng dõi há chẳng tự hào và ngưỡng vọng hay sao.
Ngày nay các cháu chắt trình độ kiến thức cao hơn khi làm việc ở lĩnh vực nào hẳn phải nghĩ đến truyền thống cao đẹp của cha ông mà phát huy.
4. Hồi tưởng lại chim có tổ, người có tông, giống vật còn có tình huống chi người không cảm.
- Tổ tiên ta đời đời làm điều nhân đức. Truy tìm trong sách nhà thấy được thời Ông tổ 4 đời và ông tổ 5 đời để lại một quyển sách nhỏ có ghi, mới nhận biết được từ ông tổ thứ nhất cho đến ngày nay. Còn từ ông tổ thứ nhất trở về trước đã trải qua bao đời. Sự tích cũng như thân thế không căn cứ vào đâu mà xét được. Than ôi! Một điều suy nghĩ sâu lắng một phiến khổ tâm, biết bao giờ thôi được, biết thì nói là biết, không biết thì nói không biết chẳng dám bàn ngang vậy.
5. Ôi từ ông tổ thứ nhất đến ông tổ thứ 4, tuy chẳng biết tỷ mỷ nhưng cũng biết được đại lược ông sinh ra cha, cha sinh con, con sinh cháu, cháu sinh ra nhiều chắt, bốn đời trước chỉ là con duy nhất.
- Tổ tiên ta tu nhân tích đức phúc ấm dầy lưu về sau cho cháu con.
Kể đến ông tổ thứ 5 gia đình gia đình thêm thịnh vượng đông vui. Xiết bao vui mừng ông làm Tổng trưởng sinh hạ 5 trai.
- Từ đấy đến nay mới tăng đinh tăng khẩu từ ông trở xuống sự tích tên giỗ mộ phần và cháu con kế tiếp. Khí loại du phân đều đăng trong gia phả biên kê ở sau. Để truyền lâu dài từ nay về sau cứ thứ tự biên tiếp, khiến cho mấy ngàn năm sau nữa, có họ Mai ta phải có Gia phả. Có Gia phả ắt có cháu con ngày một thêm đông ngõ hầu vậy. Họ Mai ta thêm thịnh vượng trình độ nhận thức của cháu chắt ngày một cao hơn.
- Nếu như những lời trong Gia phả có chỗ nào chưa đúng thì sửa lại, còn chỗ nào chưa đủ thì bổ sung vào.
Thường trông mong ở con hiếu, cháu hiền trong họ quan tâm đến vấn đề Gia phả.
Nay soạn dịch ghi biên kế tiếp.
